Waar staat de stroomsterkte op een zekering?

Bij glaszekeringen is die gedrukt of ingeslagen op een van de metalen kapjes, samen met de spanning en een letter voor de snelheid (T voor traag, F voor snel). Bij stekkerzekeringen staat ze op het keramische lichaam. Bij steekzekeringen voor de auto is ze in de bovenkant van het plastic gegoten. Zoom in tot 6x à 8x met licht van opzij om haar te lezen.

Mag ik een doorgeslagen zekering vervangen door een zwaardere?

Nee. De zekering beschermt het apparaat en de bedrading door bij een bepaalde stroom door te slaan. Een hogere waarde neemt die bescherming weg en kan oververhitting of brand veroorzaken. Gebruik altijd dezelfde waarde, hetzelfde snelheidstype en dezelfde afmetingen. Slaan zekeringen steeds door, dan heeft het apparaat een defect dat gerepareerd moet worden.

Hoe vind ik de draaddikte op een kabel?

Die staat op de buitenmantel, ongeveer elke meter herhaald, als AWG (bijvoorbeeld 14 AWG) of als doorsnede in mm² (bijvoorbeeld 2,5 mm²). De opdruk heeft weinig contrast en slijt weg, dus zoek een schoon stuk, zoom in tot 4x à 5x en gebruik licht van opzij om versleten tekst te zien.

Is het veilig om labels in een meterkast te lezen?

Je kunt de waarden op de schakelaars van de groepen en het groepenoverzicht veilig lezen met de deur open en de binnenste afdekplaat op zijn plek. Verwijder die afdekplaat nooit. De aansluitkabels en de inkomende klemmen van de hoofdschakelaar blijven onder spanning, ook als de hoofdschakelaar uit staat. Alles achter de plaat is voor een erkende elektricien.

Wat is een typeplaatje op een apparaat?

Dat is het label of metalen plaatje met het model- en serienummer van het apparaat, de nominale spanning, de frequentie (50 of 60 Hz), het vermogen in watt of de stroomsterkte in ampère, en de veiligheidskeurmerken. Het zit meestal op de achterkant, aan de onderkant of in de deuropening.

Hoe vind ik de waarde van een zekering zonder zichtbaar label?

Ga niet gokken. Kijk of de waarde op de zekeringhouder, de kap van de meterkast of het typeplaatje van het apparaat staat, of zoek het op in de handleiding. Steekzekeringen voor de auto gebruiken een standaard kleurcode, bijvoorbeeld rood voor 10 ampère, blauw voor 15 en geel voor 20. Een versleten glaszekering heeft vaak nog de waarde ingeslagen op een metalen kapje, leesbaar met vergroting en licht van opzij.

Typeplaatjes en zekeringen aflezen [Gids]

Waar de waarde staat

Op een glaszekering is de waarde ingeslagen op een van de metalen kapjes, bijvoorbeeld “T 2A 250V”. Op een stekkerzekering staat ze op het keramische lichaam, en op een steekzekering voor de auto is ze in de bovenkant van het plastic gegoten. De kabeldikte staat op de buitenmantel als AWG of mm². De spanning, het vermogen of de stroomsterkte en het modelnummer van een apparaat staan op het typeplaatje, meestal in de deuropening, op de achterkant of aan de onderkant. Lees zekeringkapjes bij 6x tot 8x en typeplaatjes en kabels bij 4x, met de zaklamp schuin van opzij.

Eerst veiligheid, vóór je iets afleest

Deze regels gelden voordat je dichtbij een van deze labels komt:

Uitschakelen en stekker eruit. Haal de stekker van het apparaat eruit of zet de groep die de stroomkring voedt uit voordat je een zekeringhouder aanraakt of ergens in kijkt.
Open nooit apparatuur onder spanning. Haal geen kappen weg van iets wat aangesloten is of stroom krijgt. Condensatoren in sommige apparaten kunnen ook na het uittrekken van de stekker nog lading vasthouden, dus lees als je daar niet voor opgeleid bent alleen het label aan de buitenkant.
Meterkasten. Lees de labels op de schakelaars van de groepen en op de deur van de kast. Verwijder nooit de binnenste afdekplaat waarachter de rails en bedrading zitten. Dat is werk voor een elektricien.
Twijfel je, stop dan. Ontbreekt een label, is het verbrand of weet je het niet zeker, bel dan een erkende elektricien. Niets hier vervangt dat.

Met de stroom uit en de stekker eruit is het aflezen van de labels veilig, en met een telefooncamera zijn de kleine letters veel beter te zien.

Zekeringen: de stroomsterkte vinden

Zekeringen zijn er in verschillende vormen, en de waarde staat altijd ergens heel klein.

Glaszekeringen

Veel gebruikt in oudere apparaten, audioapparatuur en auto-accessoires. De waarde is ingeslagen of gedrukt op een van de metalen kapjes, bijvoorbeeld “T 2A 250V” of “F 500mA 250V”. De letter geeft de snelheid aan: T is traag, F is snel. Het getal is de nominale stroom, en de spanning is het maximum waarvoor de zekering geschikt is.

De opdruk op het kapje is piepklein en zit op een bol, spiegelend oppervlak. Houd de zekering tegen een donkere achtergrond, zoom in tot 6x à 8x en schijn de zaklamp van opzij in plaats van recht erop. Houd in LoupeLens de zaklampknop ingedrukt en schuif omlaag om hem te dimmen, zodat het kapje niet wit oplicht. Draai de zekering langzaam tot de tekst goed in beeld staat.

Stekkerzekeringen

In landen met gezekerde stekkers zit de zekering als klein keramisch patroontje in de stekker, meestal van 3A, 5A of 13A. De waarde staat op het keramische lichaam. Haal eerst de stekker uit het stopcontact, open de stekker en lees af bij 4x. De juiste waarde staat vaak ook op de stekker of op het typeplaatje van het apparaat.

Steekzekeringen (auto)

Bij deze zekeringen is de stroomsterkte in de bovenkant van het plastic lichaam gegoten, en ze hebben een kleurcode. Op donkere kleuren is het getal moeilijk te zien; bij 4x zoom met de zaklamp zie je het duidelijk. In de handleiding van je auto, en vaak aan de binnenkant van het deksel van de zekeringkast, staat welke zekering wat beveiligt.

Een zekering zonder leesbaar label

Ga niet gokken. Kijk op de zekeringhouder, het deksel van de zekeringkast of de kap van de meterkast, het typeplaatje van het apparaat of in de handleiding, want de vereiste waarde staat meestal op een van die plekken. Bij steekzekeringen voor de auto geeft de kleur de waarde aan: rood is 10A, blauw 15A en geel 20A. Een versleten glaszekering heeft vaak nog de waarde ingeslagen in een metalen kapje, en die wordt met licht van opzij bij sterke zoom zichtbaar, ook als de opdruk is weggesleten.

Een zekering vervangen

Vervang door een zekering met dezelfde waarde, dezelfde snelheid en dezelfde afmetingen. Een hogere waarde neemt de bescherming weg waarvoor de zekering bestaat. Blijft een zekering doorslaan, dan heeft het apparaat een defect, en een nieuwe zekering lost dat niet op.

Kabels: de opdruk op de mantel lezen

Op de buitenmantel van elektriciteitskabel staat een reeks gegevens die ongeveer elke meter terugkomt. Op een gewone kabel vind je een deel van het volgende:

Aderdoorsnede. In Noord-Amerika als AWG (bijvoorbeeld 14 AWG of 12 AWG; een kleiner getal betekent dikkere draad). Elders als doorsnede in mm² (bijvoorbeeld 1,5 mm² of 2,5 mm²).
Aantal aders. Vaak geschreven als 3C of 3 x 1,5.
Nominale spanning, zoals 300/500V of 600V.
Temperatuurklasse, zoals 70C of 90C.
Kabeltype, met codes zoals NM-B, THHN, H05VV-F of een verwijzing naar een nationale norm.
Keurmerken en de naam van de fabrikant.

De opdruk is meestal wit of grijs met weinig contrast op een witte, grijze of zwarte mantel, en slijt weg bij gebruik. Zoek om hem te lezen een schoon stuk op, leg het op een contrasterende ondergrond en zoom in tot 4x à 5x. Is de inkt versleten, dan laat licht van opzij vaak de ingeperste vormen zien. Maak bij vage opdruk een foto en verhoog het contrast in Foto's.

USB- en datakabels hebben hun specificatie vaak op een klein gegoten labeltje bij de stekker, en laadkabels vermelden daar soms het ondersteunde vermogen in watt. 4x met de zaklamp is genoeg.

Je hebt de dikte nodig als je een verlengsnoer afstemt op een belasting, een beschadigde kabel vervangt of controleert of bij een eerdere installatie een geschikte dikte is gebruikt. Weet je niet zeker wat een aanduiding in jouw situatie betekent, vraag het dan aan een elektricien.

Typeplaatjes van apparaten

Elk apparaat heeft een typeplaatje, een sticker of metalen plaatje met de elektrische specificaties en identificatiegegevens. Het zit zelden op een handige plek.

Apparaat	Gebruikelijke plek van het typeplaatje
Wasmachine, droger	In de deuropening of op de achterkant
Koelkast, vriezer	Binnenin op een zijwand, of achter de plint
Oven, fornuis	Binnen op de rand van de deur of in de lade
Vaatwasser	Rand van de deur, zichtbaar als die open is
Magnetron	Achterkant of binnen in de deur
Laptoplader	Op het blok gedrukt, heel klein
Elektrisch gereedschap	Motorbehuizing, vaak in het plastic gegoten

Het plaatje vermeldt de spanning (bijvoorbeeld 220-240V), de frequentie (50/60 Hz), het vermogen in watt of de stroomsterkte in ampère, en het model- en serienummer. Het modelnummer heb je nodig voor onderdelen en handleidingen; het serienummer is voor garantie en terugroepacties. Onze gids over serie- en modelnummers legt uit hoe je ze uit elkaar houdt.

Om een plaatje op een verzonken of donkere plek te lezen, richt je de telefoon erop met de zaklamp aan, zoom je in tot 3x à 4x en tik je om een foto te maken. Daarna kun je een stap terug doen en de foto lezen in plaats van achter de droger te hurken. LoupeLens bewaart opnames in een LoupeLens-album in Foto's, en dat werkt als overzicht van het modelnummer van elk apparaat voor de dag dat je een onderdeel nodig hebt.

Bij een apparaat dat je niet kunt verplaatsen, zoals een inbouwoven, schuif je de telefoon in de opening met de achtercamera naar het plaatje en de zaklamp aan, tik je om een foto te maken en trek je de telefoon terug om het resultaat te lezen.

Labels in de meterkast

Met de deur van de meterkast open en de binnenste afdekplaat op zijn plek kun je veilig twee dingen lezen: de waarde op de schakelaar van elke groep (16, 20, 25 enzovoort in Europa; 15, 20, 30 in Noord-Amerika) en het handgeschreven of getypte groepenoverzicht op de deur. De waarden zijn in kleine tekens in de schakelaar gegoten en zijn bij 3x met de zaklamp makkelijk te lezen.

Het groepenoverzicht is vaak vervaagd, onvolledig of onjuist. Fotografeer het en houd een verbeterde lijst bij in een notitie terwijl je uitzoekt welke groep wat bedient. Schrijf niet op de kast met een pen die vlekt; een nieuw geprint label is beter.

Verwijder nooit de afdekplaat om iets te lezen wat erachter zit. De aansluitkabels en de inkomende klemmen van de hoofdschakelaar blijven onder spanning, ook als de hoofdschakelaar uit staat. Zit een label achter die plaat, dan leest een elektricien het af.

Een korte checklist

Haal de stekker eruit of schakel de groep uit.
Zoek het label, het zekeringkapje of de opdruk op de mantel.
Zoom in tot 4x (typeplaatjes en kabels) of 6x tot 8x (zekeringkapjes).
Zet de zaklamp aan, gedimd en schuin van opzij bij spiegelende oppervlakken.
Tik om een foto te maken en lees af van de foto.
Gebruik precies dezelfde vervangende onderdelen. Twijfel je, vraag het dan aan een vakman.

Voor elektronicawerk behandelt de toepassing elektronica repareren het lezen van componentcodes op printplaten, met dezelfde techniek bij een hogere zoom.