Houdbaarheidsdatum en datumcodes lezen [EXP, BB, MFG, LOT]
EXP en Use by (te gebruiken tot, TGT) geven de vervaldatum aan; BB of Best before (ten minste houdbaar tot, THT) is een kwaliteitsdatum; MFG, MFD en PKD zijn de datum waarop het product is gemaakt of verpakt; LOT of L is een batchnummer, geen datum. Dag-maand en maand-dag houd je zo uit elkaar: een getal boven de 12 kan geen maand zijn, en een jaartal van vier cijfers vooraan betekent jaar, maand, dag. Een code van vijf cijfers zoals 24123 is vaak een dagnummercode: dag 123 van 2024, begin mei.
Wat de woorden op het etiket betekenen
De letters vóór een datum vertellen je wat voor datum het is. Slechts een deel daarvan is een vervaldatum.
| Markering | Betekenis | Is het de vervaldatum? |
|---|---|---|
| EXP, Exp., Expiry, Expires | Vervaldatum. Vaak te vinden op medicijnen, supplementen, cosmetica en zuigelingenvoeding | Ja |
| Use by | Veiligheidsdatum op bederfelijk voedsel zoals vlees, vis en gekoelde kant-en-klaarmaaltijden (in het Nederlands: te gebruiken tot, TGT) | Ja. Eet het na deze datum niet meer, ook niet als het er goed uitziet en goed ruikt |
| BB, BBE, Best before, Best before end, Best if used by | Kwaliteitsdatum (in het Nederlands: ten minste houdbaar tot, THT). Daarna is voedsel meestal nog veilig, maar het kan smaak of structuur verliezen | Nee, een richtlijn voor de kwaliteit |
| Sell by | Vertelt de winkel hoe lang het product in het schap mag liggen (vooral VS) | Nee. Houd je aan een eventuele te-gebruiken-tot-datum en de bewaaradviezen |
| Display until | Een aanwijzing voor winkelpersoneel (vooral VK) | Nee. Zoek de andere datum |
| MFG, MFD, Mfd., DOM, Manufactured on | Datum waarop het product is gemaakt | Nee |
| PKD, Packed on | Datum waarop het is verpakt | Nee |
| LOT, L, Batch, B.No. | Batchcode, gebruikt bij terugroepacties | Nee |
| Zandlopersymbool | Houdbaarheidsdatum op cosmetica, uiterste gebruiksdatum op medische hulpmiddelen; de datum staat ernaast | Ja |
| Symbool van een open potje met 6M, 12M | Binnen zoveel maanden na openen gebruiken (cosmetica) | Een aparte termijn die ingaat zodra je het product opent |
Sommige etiketten geven alleen een productiedatum en een houdbaarheid, bijvoorbeeld “MFG 05/2026, Best before 12 months from manufacture”. Tel de maanden er zelf bij op: dat product is ten minste houdbaar tot mei 2027.
Is het dag-maand of maand-dag?
Verpakkingen reizen de wereld over, dus 03/05/26 kan 3 mei 2026 zijn (het grootste deel van de wereld), 5 maart 2026 (Verenigde Staten) of zelfs 26 mei 2003 als je het jaar eerst leest. Met deze controles kom je er in de meeste gevallen uit:
- Een getal boven de 12 kan geen maand zijn. In 14/05/26 is 14 de dag.
- Het jaar moet kloppen. Een vervaldatum ligt meestal binnen een paar jaar vanaf nu. In 27/05/03 slaat 03 als jaartal (2003) nergens op voor een nieuw product, dus staat het jaar vooraan: 3 mei 2027.
- Zoek het jaartal van vier cijfers. Staat het jaar voluit, dan vertelt de plek ervan de volgorde. Een volledig jaartal vooraan (2026/05/03 of 2026.05.03) betekent bijna altijd jaar, maand, dag.
- Zoek een maand in letters. 03 MAY 26, 03 MAI 26 of 03 MAG 26 kun je niet verkeerd lezen. Let op verschillen tussen talen: OCT en OKT, DEC, DEZ en DIC.
- Kijk naar het land van herkomst. Producten uit de VS gebruiken meestal maand-dag-jaar. Bij import uit Japan, China, Korea en Taiwan staat het jaar vaak vooraan, soms met twee cijfers (26.05.03). Europa, het VK, Latijns-Amerika en de meeste andere landen gebruiken dag-maand-jaar.
- Twee datums zonder label? De latere is bijna altijd de vervaldatum of THT-datum en de eerdere de productiedatum.
| Gedrukt | Meest waarschijnlijke betekenis |
|---|---|
| 14/03/2027 | 14 maart 2027 (dag eerst) |
| 03/14/2027 | 14 maart 2027 (VS, maand eerst) |
| 2027.03.14 of 2027-03-14 | 14 maart 2027 (jaar eerst) |
| 27.03.14 op een Aziatisch importproduct | 14 maart 2027 (jaar eerst, jaartal in twee cijfers) |
| 03/2027 of 03/27 | Eind maart 2027 |
| 14 MAR 27 | 14 maart 2027 |
Juliaanse datumcodes (dag van het jaar)
Op sommige verpakkingen staat een getal in plaats van een kalenderdatum. Dat is vaak een dagnummercode of “Juliaanse” datumcode: de dag van het jaar, geteld van 1 op 1 januari tot 365 (366 in een schrikkeljaar) op 31 december, meestal met één of twee cijfers voor het jaar.
- 24123: wordt meestal gelezen als dag 123 van 2024, dus 2 mei 2024 (2024 was een schrikkeljaar).
- 6245: vaak dag 245 van een jaar dat op 6 eindigt, dus 2 september 2026.
- Alleen 123: dag 123, met het jaar ergens anders vermeld of stilzwijgend bedoeld. In de VS staat op eierdozen die door de USDA (het Amerikaanse ministerie van Landbouw) zijn gekeurd zo'n verpakkingsdatum van drie cijfers.
De notatie verschilt per fabrikant: sommige zetten het jaar achteraan, voegen een fabrieks- of lijnnummer toe of mengen er letters doorheen. Een dagnummercode is meestal een productie- of verpakkingsdatum, geen vervaldatum. Staat er geen andere datum op de verpakking en wil je het weten, dan kan de klantenservice van de fabrikant de code ontcijferen.
Om een dagnummer om te zetten in een datum, zoek je de maand die net onder dat nummer begint:
| Maand | Dagnummer van de 1e (normaal jaar) | In een schrikkeljaar |
|---|---|---|
| Januari | 1 | 1 |
| Februari | 32 | 32 |
| Maart | 60 | 61 |
| April | 91 | 92 |
| Mei | 121 | 122 |
| Juni | 152 | 153 |
| Juli | 182 | 183 |
| Augustus | 213 | 214 |
| September | 244 | 245 |
| Oktober | 274 | 275 |
| November | 305 | 306 |
| December | 335 | 336 |
Banden gebruiken weer een andere code: vier cijfers voor week en jaar. Zie de DOT-code (bouwdatum) van een band lezen.
Lotnummer of vervaldatum
Het lot- of batchnummer staat meestal vlak naast de datum, in hetzelfde lettertype, en daarom worden die twee vaak verward. Het lotnummer geeft de productierun aan, zodat een terugroepactie het product kan terugvinden. Zo houd je ze uit elkaar:
- Een lotnummer heeft vaak het label LOT, L, Batch of B, of staat bij een kadersymbool met het woord LOT erin.
- Er zitten vaak letters in, of een getal dat geen datum kan zijn, zoals L4A72 of 230817B.
- De vervaldatum staat meestal na EXP, BB of een zandlopersymbool, of is geschreven als herkenbare datum.
Bewaar het lotnummer als je een probleem met een product meldt of een terugroepbericht controleert.
Vervaldatum van medicijnen
Op medicijnen staat de datum meestal na EXP, op de sluitklep van het doosje en op de rand van elke blisterstrip of op het etiket van het flesje, dicht bij het batchnummer. Vaak is hij in reliëf geperst of heel klein gedrukt.
- Alleen maand en jaar: EXP 03/2027, EXP 2027-03 of EXP MAR 2027. Meestal betekent dat dat je het medicijn kunt gebruiken tot het eind van die maand, maar de regels verschillen per land en product, dus overleg met een apotheker als het ertoe doet.
- MFG of Mfg. Date ernaast is de productiedatum. In veel landen staan ze allebei op de verpakking.
- Na openen moet je sommige medicijnen binnen een kortere tijd gebruiken dan de gedrukte datum, bijvoorbeeld oogdruppels, vloeibare antibiotica en crèmes. De bijsluiter of het etiket vermeldt dat, vaak als “binnen 28 dagen na openen gebruiken”. Schrijf de datum van openen op de verpakking.
Medicijnetiketten lezen behandelt de rest van het etiket. Dit gedeelte is algemene informatie, geen medisch advies: vraag een apotheker om raad voordat je een medicijn inneemt waarover je twijfelt.
“Vervaldatum” in andere talen
Op geïmporteerde producten staat de datum vaak alleen in een andere taal. Dit zijn de gebruikelijke formuleringen op etiketten:
| Taal | Vervaldatum / te gebruiken tot | Ten minste houdbaar tot | Gemaakt op / houdbaarheid |
|---|---|---|---|
| Arabisch | تاريخ الانتهاء، تاريخ الصلاحية | يفضل استهلاكه قبل | تاريخ الإنتاج (productiedatum) |
| Russisch | годен до, употребить до | лучше употребить до | дата изготовления; срок годности (houdbaarheid) |
| Oekraïens | вжити до, придатний до | найкраще до | дата виготовлення; термін придатності (houdbaarheid) |
| Spaans | fecha de caducidad (Spanje), fecha de vencimiento of vence (Latijns-Amerika) | consumir preferentemente antes de | fecha de elaboración, fecha de fabricación |
| Portugees | consumir até, validade of VAL (Brazilië) | consumir de preferência antes de | fabricação of FAB |
| Frans | à consommer jusqu’au (DLC) | à consommer de préférence avant (DDM) | date de fabrication |
| Duits | zu verbrauchen bis; verwendbar bis (medicijnen) | mindestens haltbar bis (MHD) | hergestellt am |
| Nederlands | te gebruiken tot (TGT) | ten minste houdbaar tot (THT) | productiedatum |
| Italiaans | da consumarsi entro; scadenza of scad. | da consumarsi preferibilmente entro | data di produzione |
| Roemeens | a se consuma până la; expiră, data expirării | a se consuma de preferință înainte de | data fabricației |
| Grieks | ανάλωση έως; λήξη | ανάλωση κατά προτίμηση πριν από | ημερομηνία παραγωγής |
| Turks | son kullanma tarihi (SKT); son tüketim tarihi (STT) op voedsel | tavsiye edilen tüketim tarihi (TETT) | üretim tarihi |
| Bengaals | মেয়াদ উত্তীর্ণের তারিখ | উৎপাদনের তারিখ; মেয়াদ (geldigheidsduur) | |
| Japans | 消費期限 | 賞味期限 | 製造日 |
| Chinees | 有效期至 (geldig tot) | 生产日期 (productiedatum); 保质期 (houdbaarheid, vaak een periode zoals 12个月, 12 maanden) |
Chinese voedseletiketten geven vaak een productiedatum plus een houdbaarheidstermijn in plaats van een vervaldatum. Tel de periode op bij de productiedatum, zoals bij “best before 12 months from manufacture” hierboven.
Als je de cijfers niet kunt lezen
Veel datumproblemen zijn eigenlijk leesproblemen: de code is in folie geperst, met een laser op doorzichtig plastic gezet of in vage grijze puntjes gedrukt. Licht dat schuin van opzij invalt en een ingezoomde foto lossen het meestal op. Houdbaarheidsdatum te vaag of te klein om te lezen laat zien waar de datum op elk soort verpakking staat en hoe je hem met je telefoon belicht.
Veelgestelde vragen
Wat betekent BB op voedsel?
BB betekent best before, in het Nederlands ten minste houdbaar tot (THT). Het is een kwaliteitsdatum: daarna is het voedsel meestal nog veilig als je het bewaart zoals het etiket aangeeft, maar het kan wat smaak of structuur verloren hebben. BBE betekent best before end, meestal het eind van de vermelde maand.
Wat betekent MFG op een verpakking?
MFG is, net als MFD of Mfd., de productiedatum: de dag waarop het product is gemaakt. Het is niet de vervaldatum. Noemt het etiket een houdbaarheid, zoals 12 maanden na productie, tel die periode dan op bij de MFG-datum.
Is het lotnummer de vervaldatum?
Nee. Het lot- of batchnummer geeft de productierun aan, voor terugroepacties. Het staat vaak na LOT of L en bevat letters of cijfers die geen datum kunnen zijn. De vervaldatum staat meestal na EXP, BB of Use by.
Hoe lees ik een Juliaanse datumcode op voedsel?
Veel codes geven de dag van het jaar, van 001 voor 1 januari tot 365 of 366, met één of twee cijfers voor het jaar. 24123 is meestal dag 123 van 2024, dus 2 mei. De notatie verschilt, en deze codes zijn meestal productiedata, geen vervaldata.
Wat betekent EXP 03/2027 op medicijnen?
Meestal betekent het dat je het medicijn kunt gebruiken tot eind maart 2027. De regels kunnen per land en product verschillen, en voor sommige medicijnen geldt na openen een kortere termijn, dus vraag het bij twijfel na bij een apotheker.
Hoe weet ik of een datum dag-maand-jaar of maand-dag-jaar is?
Een getal boven de 12 is niet de maand. Een jaartal van vier cijfers vooraan betekent jaar, maand, dag. Kijk anders naar het land van herkomst: de VS zet de maand eerst, de meeste andere landen de dag, en veel Aziatische importproducten het jaar.